Macar Köylülerinin Geçmişi Hakkında Bir Tartışma

07.06.2008

Sevgili okuyucular;
Bir-iki sene önce bir Macaristanlı araştırmacı Antalya-Serik-Gebiz’e gelmişti. Gebiz’in halen Merkez Mahallesi’nin adı Macar’dır. Önceden tüm Gebiz’in adı Macar idi. Bu isim benzerliklerinden hareket ile Gebizlilerin Macarlığı iddia edilerek bir sansasyon yaratılmak ve bir tele vole haberi üretilmek istenmişti. Bu araştırmacı da  bu işe alet edildi.
Bizim halkımız da maalesef böyle şeylere fazla kanar. Çünkü sevgili halkımız okumaz. Okumayınca da duyduğuna inanır geçer. Zaten çektiğimiz sıkıntıların çoğu bundan değil midir?
Bu saçmalığı eleştirmek üzere ben o günlerde Antalya’da günlük yayın yapan Gündem  Gazetesi’nde bir yazı yayınlamıştım. Şimdi o yazıdan bazı kısımları da alarak kendi köylerimizden Macar yerleşimi üzerindeki spekülasyonlara değinmek  ve bu köyün diğer Türkmen oymakları gibi Horasan’a - Orta Asya’ya olan  bağlarını ortaya koymak istedim.
Şimdi önce eski yazımızdan bazı kısımları  ele alalım:

“Şu kesin bir gerçektir ki artık Macaristan’daki Macarlar Türk değildir. Evet, Macarlar Hun-Türk soyludur. Ama Türk değildir. Türk olmak için “BEN TÜRKÜM” demek gerekir. Macarlar şimdi ben Türk’üm diyorlar mı? Hayır. Ben Macar’ım diyorlar. Eskiden DİL İLE İKRAR KALB İLE TASDİK diye bir kural vardı. Adam ne  dili ile ikrar ediyor, ne de kalbi ile tasdik. O halde onlar  Macar’dır, Türk değildir. Ve iş bu kadar basittir. Adam kendini, ne hissediyorsa odur.
Peki durup dururken nereden bu konuya girdin diyebilirsiniz. Herkesin haberi olmadı ama mesaj kaynağına ulaştı ve Gebiz’in Macar olduğu tartışması başlatıldı. Gebiz küçük bir kasaba değildir. Gebiz, Serik ve Antalya’yı da etkileyebilecek kadar geniş ve yaygın bir nüfus kaynağıdır. Onun için böyle bir kaynak üzerinde yapılan spekülasyonlar, şakalar,  yalanlar, birçok adamın kafasını karıştıracak işlerdendir. Hele AB emperyalizminin Türkiye’yi sosis gibi parça parça doğramaya çalıştığı bir zaman diliminde  çok daha önemlidir.
Konu  Antalya’da yayınlanan günlük Kitle Gazetesi’nin 8 Eylül Cuma Günü   1. sayfadan spot haber olarak verip 2. sayfasında ise bir araştırma yazısı gibi verilen haber ile ilgilidir.
Biz tarihen şunu biliyoruz ki Batı Hun İmparatorluğu, bugünkü Macar topraklarında son şeklini almış ve ünlü Türk Başbuğu Attila burada ölmüştür. Roma’yı almak üzere yaptığı sefer sonunda Roma’lıların yalvarmaları neticesi orayı vergiye bağlayıp dönmüş, İmparatorun kız kardeşi ile gerdeğe girdiği gece gelin adayı tarafından zehirlenip öldürülmüştür. Bundan sonra dağılan Batı Hun İmparatorluğu daha sonraki yüzyıllarda bir Orta Avrupa toplumu olarak, dil ve dinlerini değiştirip başkalaşım geçirmiş ve Türk dairesinin dışına çıkmıştır.
Osmanlı, Avrupa’ya geçinceye kadar yaşanan 1000 yıla yakın zaman içinde Macarlar, geçirdikleri tarihsel değişim içinde başka bir millet olmuşlardır. Aynı soydan gelmek milletlerin kardeşliği için temel şarttır ama yeter şart değildir. Nitekim aynı dönemlerde Bulgar toplumu da Türk soylu olduğu halde, geçirdiği başkalaşım ile yeni bir millet oluşmuş bunlara da Bulgar denmiştir. Bu olayları Hazer Türklerinin geçirdiği Yahudileşme değişimi ile de başka misallerle de çoğaltabiliriz.
Ancak MİLLET başka bir kavramdır ve soy onun alt yapısında olan daha alt bir kavramdır. Ona bakarsanız bu günkü İsrail Oğulları ile  Arapların bir bölümünün atası olan Kenan oğulları aynı köktür. Ama Arap ayrı millet olmuş, İsrail ayrı millet olmuş ve hatta bir birleri ile kanlı bıçaklı hale gelmiştir. Milletleşme için temel şart olan aynı soydan gelme, geriye kalan bütün talepleri karşılamaz. Onun için yeter şart  olma  özelliğinde değildir.
Zaman içinde obalardan aşiretlerden, oymaklardan hatta kavimlerden ibaret olan Türk alemi, Türk adı altında birleşmiştir. Bundan sonra, kendini Türk olarak tarif eden, Türk olarak yaşama iradesini ve ortaya koyanlara Türk denilmiştir. Buna Avrupalılar da böyle demişler, Türkler de böyle görmüşlerdir. Bu birlik içinde maalesef önceden Türk soylu olan bir çok kavim gibi Macarlar da yoktur.

20. yüzyılda dünyadaki coğrafi ve toplumsal devrimler Macarları da savurmuş, Nazi Almanyası’nda sürdürülen ırkçı politikalar bir çok Macar bilginin Türkiye’ye sığınmasına sebep olmuş, bunlardan Lazlo Rasony  ve Nemeth gibi Türkoloji alanında çok faydalı  eserler verenler de bulunmuştur. Ancak bu alimler Türklerin Macarlığı yerine, Macarların Türklüğünü ispat gayretinde olmuşlar, bundan da biz Türkler istifade etmişizdir. Hala Macarların Türk olduğunu ispat etmeye çalışan binlerce alim konu üzerinde çalışmaktadır. Prof. Rasony Türkler Macarların babasıdır der.

Edebiyatta bir usul vardır. Zayıf olan güçlü olana benzetilir. Eğer ortadaki benzetilmek istenen kavram GÜÇ-KUVVET  ise, insan aslana benzetilir ve “Aslan Gibi Adam” denir. Ama kavram AKIL ise adam aslana benzetilmez. Çünkü aslanda  akıl yoktur. Ölümüne inanılması zor bir adam öldüğünde “DAĞ GİBİ ADAMDI bir anda göçüverdi gitti” deriz. Burada DAĞ yıkılmazlığın, ölümsüzlüğün ve göçürülmezliğin simgesi olduğundan insan dağa benzetilir.Türk dilindeki bu benzetmeleri bir çok alanda günübirlik olarak bizle de yapar dururuz. Ama  kuvvetlinin zayıfa benzetilmesi onu aşağılamak için yapılır. Köpek adam, eşek adam benzetmeleri de bu kabildendir.
Avrupalılar da bir zamanlar Türkün kuvveti önünde diz çökünce TÜRK GİBİ KUVVETLİ sözü ortaya çıkmıştır.
İşin özeti; kuvvetli olanın zayıfa değil, zayıf olanın kuvvetliye benzetilmesi keyfiyetidir.
Yukarda başlığını verdiğimiz haberde ise farkına varılmadan veya kasıtlı olarak Türkler’in atası bu günkü  Macarlar imiş gibi bir izlenim ortaya çıkıyor ki bu hiçbir şekilde kabul edilemez ve doğru değildir.

Gelelim Gebizlilerin  Macarlı oluşuna… Evet Gebiz Türkmenlerinin  büyük bir kesimi Macarlıdır. Hatta Gebiz ve Serpe Macarlılardan ayrı olarak Saçıkaralı, Köseli, Kötekli gibi daha pek çok Türkmen oymağının da yerleştiği bir Türkmen bölgesidir.
Macarlılar da bu bölgeye yerleşenlerden birisi ve  kalabalık olanıdır.
Gebiz “pamuk” demektir. Gebze ile alakası yoktur. Yani Gebze’den alınma bir ad değildir. Gebiz Türkmenleri de zaten en çok pamuk yetiştiren cemaatlerdir.
Macar obasının Gebiz merkeze yerleşmesi ise buranın Macar olarak anılmasına sebep olmuştur.
O halde Macarlılar nedir ve kimdir ?
Cevdet Türkay’ın iki cilt halinde yayınlanmış olan “Arşiv Belgelerine Göre  Osmanlı İmparatorluğunda Oymak, Aşiret ve Cemaatler” isimli  ve  halen Ankara Milli Kütüphane’de bulunan tafsilatlı eserine Macar  obaları  için   bakalım .
Eser Osmanlı İmparatorluğunda yaşayan  ve haklarında her türlü vergi, iskan, tapu, hüccet-ferman bulunan bütün aşiretleri kayıt altına almıştır. Bu aşiret ve oymaklar için  arşiv belgelerindeki notların aynısını düşerek; ARAP olanının karşısına Arap Taifesinden, Çerkez olanın karşısına “Çerkez Taifesinden”, Kürt olanın karşısına Ekrad (Kürtlerin çoğuludur) taifesinden diye yazılmıştır.
Örnek :
Tebaha Cemaatı                   :  Arap Taifesinden.  (Age.S.611 )
Şeyhbişirhan Cemaati          :  Ekrad (Kürd)Taifesinden.  (Age. S.596)
Pzadog(Piyadog) Cemaati   :  Çerkez Taifesinden (Age.S.536)
Mukri Cemaati                     :  İran Ekradı ( İran Kürtleri ) Cemaatından. ( Age.S.505)
Hamşi Cemaati                     :  Çerkez Cemaatinden, Kuban Nehri Boyu. (Age. S.345)

Hiçbir şekilde ayırım yapılmadan yazılan bu tahrirlerde  Macar ismi de vardır ve karşısında Konar- Göçer Yörükan taifesinden diye yazar.

Bu arşiv belgelerindeki Macar yazılımlarını biraz daha açık şekilde  şöyle tespit ettik. :

Aşiret adı olarak Macar:
Sözünü ettiğimiz kitabın birinci cildinin  120. sahifesinde ;
MACAROĞLU:  Konar Göçer Yörükan Taifesinden diye yazar.

Cemaat adı olarak Macar :
Söz konusu kitabın 2. cildinin 486. sahifesinde ;
Macar, Macarlar, Macarlı (Macarlu), Macaroğlu Halil, Macanoğlu Halil, maddesi vardır. Karşısında Konar-Göçer YÖRÜKAN TAHİFESİNDEN diye yazar.

Macarlı Türkmenlerin  yaşadıkları bölgeler bu arşiv belgelerinde  şöyle sıralanmıştır :
Adana, İçel, Alaiye, Ankara Sancakları, Dündarlı Kazası (Adana Vilayeti), Uşak, Simav, Gedos (Gediz), Kula ve Sirke Kazaları (Kütahya Sancağına bağlı), Timurcu Kazası (Şimdiki Demirci) Saruhan Sancağı, Hayrabolu Kazası( Vize Sancağı), Kalkanlu (şimdiki Kaş- Kalkan) ve Elmalı Kazaları(Teke Sancağı), Gölhisar, Hamid Eğirdir (burada Gebiz ve Serpe), Ağros, Isparta Kazaları( Hamid Sancağı). Yerleşimleri gösterildikten sonra altında şöyle bir not vardır :
Macaroğlu Halil Cemaati ba Ferman-ı Âli , İçel sancağında İSKAN EDİLMİŞLERDİR.

Görüldüğü gibi Macar ve Macarlılar öyle 18. yy.da Macaristan’dan getirilmiş ufacık bir göçmen kafilesi değil, Türkiye topraklarına diğer Türkmen kavimleri gibi Horasan’dan gelmiş ve  Anadolu topraklarının 20 yerinde yerleşmiş bir Türkmen topluluğudur.
Gazipaşa’da da bir Macar Köyü vardır ve onlar da Horasandan geldiklerini söylemektedirler.
Biz bu konuda  “Etnik Sosyoloji” kitabının yazarı Prof Dr. Orhan Türkdoğan’ın tesbitlerine katılırız. Sayın Prof. Dr. Orhan Türkdoğan, bizzat Gazipaşa Macar  Köylüleri ile de konuşarak saha çalışması yapmıştır. Kitabının 350-51-52-53. sayfalarında yapılan çalışmayı anlattıktan sonra kendi kanaatini de şöyle eklemiştir. Macar köylülere hakim olan görüş, kendilerini bir etnisiti şuuru içinde görmemeleri, Orta Asya’dan geldiklerini, ilkin İçel-Anamur yöresine, daha sonra da buralara yerleştiklerini ifade etmeleri tarzında özetlenebilir. Yerli-Manav-Macar Köy sakinleri ile  hiçbir ayırım olmadan Toroslar’ın Yörükleri ile bütünleşen diyalegleri, kullandığı maddi eşya ve özellikle inanç sistemleri ve mezarları  ile hiç bir farklılık göstermeyen bir cemaat yapısına rastlıyoruz. Diye devam eder.
Ba Ferman-ı Ali İçel sancağında iskan edilen ana cemaatin perakendeleri Yörük sosyolojisi gereği başka akraba bölgelerine de dağılıp, bir kısmı Gazipaşa’ya bir bölüğü Gebiz’e bir başka  bölüğü  Kalkan’a  diğer  bir bölüğü ise Saruhan’a gitmişlerdir. Manisa’daki Beydağı çevresinde Macar Yörükleri vardır.
Bugün Gazipaşa’dan başka Balıkesir’de  de merkeze bağlı Ertuğrul Bucağının bir Macarlar Köyü vardır. Balıkesir Türkmenleri de İçel’den oraya gitmişledir. Hatta Balıkesir adının aslı Balya-kesri sözcüğünden değişmedir ve İçel’de halen Balya-kesri yerleşim yeri arşiv belgelerine göre Gülnar sınırları içinde görünür. Bu da Balıkesir’deki Macarlılar’ın İçel yöresinden giden Yörüklerden olduğuna bir kanıttır diyebiliriz.
Yani Türkiye’nin dört bir bucağındaki Macar’lılar  “Devşirme ve toplama” hele hele Macaristan’dan gelmiş sığınmacılar  değil öz-be öz Türkmen’dirler. Anadolu’ya geliş yerleri Horasan ve ilk yerleşim yerleri  Türkmenliğin kalesi olan raptedilmez Taşeli yaylası ve İçel Sancağıdır. Başka yerlere buradan dağılmışlardır. Nitekim, Prof Dr. Orhan Türkdoğan bu Macarlılara sorduğunda  “ Biz Mellec tarafından gelmişiz” demişlerdir. Mellec Anamur’a bağlı bir Türkmen köyüdür. Gazipaşa’da oturan bu Macarlıların bir kısmı İLİSULUK Türkmenleridir. Bir kısmı da Timurcu( Demirci) Türkmenleridir. Halen her iki oba da aynı köyde birlikte yaşarlar. Halen Mut  ve Gülnar taraflarında akraba cemaatleri vardır.

Bir Macar Araştırmacısı olan Beder Tibor,  Türkiye’deki Macarların Macaristan’dan geldiğini iddia etmiş, ama ona ne yazık ki Trakya Üniversitesinden Gebiz doğumlu Hayrullah Yiğitbaşı da evet demiştir. Bir bilim adamı  hem de Gebizli nasıl olur da böyle  bir iddiayı alel-usul kabullenir ?
Bu iddia gerçek olsa ne ise ama yukardan beri yazdıklarımız kaynaklarımız gösteriyor ki, Gebiz’deki Macarlılar da, Gazipaşa’daki ve Hayrabolu’daki Macarlılar da Konar- Yörükan taifesi yani YÖRÜKTÜR.
Hal böyle iken Gebiz Belediye Başkanının da mal bulmuş Mağribi gibi olayı inceletmeden ortaya çıkıp  olaya tarihi bir boyut kazandırma çabaları fevkalade yanlış ve ayıptır.
Haaa! şunu söyleselerdi aklım ererdi : Osmanlı imparatorluğu fütuhat geleneği çerçevesinde fethettiği topraklara buralardan aşiretler yerleştirmiştir. Bu gidenlerden bir kısmı da Macaristan’ın Berdel bölgesine yerleşmiş ve sonra şartlar gereği geri dönüş yapmışlar fakat onlara geldikleri yere izafeten Macar denilmiştir.”
Elde belge olsa bu iddia düşünülebilir. Hatta bu göçmenlerin bir kısmı İzmit-Gebze’ye yerleştirilmiş de olabilir. Bunu bir dereceye kadar yerel bir operasyon olarak anlarız.
Bakıyoruz ki böyle bir iddia yok Aksine Anadolu’nun tam 20 yerinde yerleşen Macar Türkmen obalarının varlığı dikkate alınmadan, Gebizliler Macarlı Çıktı başlığı atılıveriyor ve resmi zevat buna  “ he!” diyor . Böyle saçma bir şey olmaz. Eğer Macarlıların Macaristan’dan geldikleri kabul görürse, Türkiye’de  200.000 civarında Macaristanlı var demektir. Bunu ispatlayacak bir babayiğit yoktur. Çünkü belge konuşur !
Osmanlı ciddi bir devlettir. Her ne kadar kendi toplumuna yanlışlar yapsa da o büyük bir devletin bütün vasıflarını haizdir. Bir bölgeden bir diğer bölgeye aşiret-cemaat gönderileceğinde  bunların nasıl, nereden ve ne tarzda seçileceğini, maişet ve yol haritasının ne olacağını, yerleştikleri yerlerin vasıfları ile birlikte nüfus yapısını imkanlarını, tabir caiz ise KIRIK KAŞIĞINI KAYDA GEÇİRMİŞTİR. Aldığı cevaplardan tatmin olmadan yazışma ve kayıtların peşini bırakmamıştır.  Göçmen olarak kabul ettikleri için de böyle şaşmaz kayıt ve evraklar tutulmuştur. Kıbrıs’a, Suriye’ye, Tunus’a  gönderilenler daha niceleri için binlerce sayfalık belge Başbakanlık Osmanlı Arşivindedir. Aynı tarzda, Rumeli’nden Türk Göçleri için de sayısız belgeler vardır. Bilal Şimşir tarafından Rumeli’den Türk Göçleri ismi ile yayınlanan  3 koca ciltlik kaynak kitap bunun en bariz delillerindendir.
Eğer Osmanlı kayıtlarında böyle evraklar yok ise bu iddialar YOK HÜKMÜNDEDİR .

Tarihi gerçekler,  sansasyonlara, AB gazlamalarına, pop siyasete  kurban edilemez !

Ali Yıldız
Kepez Belediye Başkan Yardımcısı

Kategori: Köylerimiz